01 / Lộ trình 6 bước
Từ tài khoản đến lệnh đầu tiên
Chọn công ty chứng khoán
Kiểm tra pháp nhân, kênh chính thức, biểu phí, chất lượng ứng dụng, hỗ trợ và điều khoản bảo mật.
Mở và bảo vệ tài khoản
Thực hiện eKYC qua kênh chính thức, dùng mật khẩu riêng, bật xác thực và không cung cấp OTP cho môi giới.
Nộp một khoản có kế hoạch
Chỉ dùng tiền nhàn rỗi sau quỹ khẩn cấp và nghĩa vụ ngắn hạn; không vay để mua theo tin đồn.
Học bảng giá và loại lệnh
Hiểu giá tham chiếu, trần, sàn, khối lượng, dư mua/dư bán và quy tắc của từng phiên.
Viết lý do mua và điều kiện sai
Ghi doanh nghiệp, định giá, rủi ro, thời gian nắm giữ và khi nào luận điểm không còn đúng.
Đánh giá sau giao dịch
So sánh kế hoạch với thực tế, gồm phí, thuế, thời gian nắm giữ và quyết định khi thị trường biến động.
02 / Mở tài khoản an toàn
Đi thẳng tới kênh chính thức của công ty chứng khoán
- Kiểm tra công ty và thông tin công bố trên website của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
- Gõ trực tiếp tên miền hoặc tải ứng dụng từ liên kết chính thức; tránh file cài đặt gửi qua tin nhắn.
- Đọc biểu phí giao dịch, phí dịch vụ, lãi margin, phí ứng trước và điều kiện tài khoản.
- Không cho người khác giữ mật khẩu, OTP, chữ ký số hoặc quyền đặt lệnh.
- Xác minh số tài khoản nhận tiền thuộc đúng hướng dẫn của công ty chứng khoán.
03 / Đọc bảng giá
Năm nhóm thông tin cần nhìn trước màu xanh đỏ
Doanh nghiệp và sàn
Kiểm tra đúng mã, sàn niêm yết/đăng ký giao dịch và tình trạng cảnh báo hoặc hạn chế nếu có.
Tham chiếu, trần, sàn
Ba mốc giúp đọc biên độ trong ngày. Màu hiển thị chỉ phản ánh quan hệ với mức tham chiếu.
Dư mua và dư bán
Cho biết mức giá, khối lượng đang chờ; không bảo đảm lệnh lớn sẽ còn nguyên khi bạn đặt.
Giá và khối lượng khớp
Cho biết giao dịch đã thực hiện, khác với lệnh đang chờ trên bảng.
Khối lượng và giá trị
Thanh khoản thấp có thể khiến khó mua bán đúng mức giá dự kiến, nhất là khi thị trường giảm mạnh.
04 / Đặt lệnh
Ưu tiên kiểm soát giá thay vì bấm thật nhanh
Lệnh giới hạn
Bạn đặt mức giá tối đa muốn mua hoặc tối thiểu muốn bán. Lệnh có thể không khớp hoặc chỉ khớp một phần.
Phiên mở cửa
Dùng trong phiên xác định giá mở cửa khi thị trường và chứng khoán áp dụng. Không kiểm soát giá cụ thể như LO.
Phiên đóng cửa
Dùng trong phiên xác định giá đóng cửa khi áp dụng. Cần hiểu ưu tiên lệnh và biến động cuối phiên.
05 / Phí, thuế và margin
Lợi nhuận hiển thị chưa chắc là số tiền còn lại
- Phí giao dịch có thể khác theo công ty, kênh đặt lệnh, gói dịch vụ và quy mô.
- Thuế và nghĩa vụ liên quan được áp dụng theo quy định từng thời điểm.
- Margin phát sinh lãi vay và rủi ro bổ sung tài sản hoặc bán giải chấp.
- Cổ tức tiền, cổ tức cổ phiếu, quyền mua và sự kiện doanh nghiệp có cách xử lý riêng.
- Hãy đối chiếu sao kê tiền và chứng khoán thay vì chỉ nhìn phần trăm lãi lỗ trên màn hình.
06 / Chọn cổ phiếu cơ bản
Không có “mã tốt” tách khỏi giá và rủi ro
- Hiểu doanh nghiệp kiếm tiền từ đâu, khách hàng là ai và lợi thế có bền không.
- Đọc doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền, nợ, pha loãng và giao dịch với bên liên quan.
- So sánh định giá với lịch sử, doanh nghiệp cùng ngành và triển vọng có thể kiểm chứng.
- Kiểm tra thanh khoản, tỷ lệ sở hữu, sự kiện doanh nghiệp và thông tin công bố bất thường.
- Giới hạn tỷ trọng để một nhận định sai không làm hỏng toàn bộ kế hoạch tài chính.
Nếu chưa biết phân bổ bao nhiêu, đọc cách lập ngân sách vốn cho người mới và nguyên tắc quản lý vốn.
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: thông tin thị trường, tổ chức kinh doanh và cảnh báo.
- Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM: quy chế, dữ liệu và công bố thị trường.
- Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội: quy chế, dữ liệu và công bố thị trường.
Quy tắc giao dịch, phí và thuế có thể thay đổi. Hãy kiểm tra tài liệu mới nhất trước khi đặt lệnh.
Câu hỏi thường gặp
Giải đáp nhanh cho nhà đầu tư mới
Mở tài khoản chứng khoán ở đâu?
Mở trực tiếp tại công ty chứng khoán được cấp phép, qua website hoặc ứng dụng chính thức; tự kiểm tra pháp nhân, biểu phí và điều khoản.
Có thể mua cổ phiếu bằng điện thoại không?
Có, nhưng chỉ cài ứng dụng chính thức và bảo vệ mật khẩu, OTP cùng thiết bị đăng nhập.
Lệnh LO, ATO và ATC là gì?
LO giới hạn giá; ATO và ATC dùng trong phiên xác định giá mở/đóng cửa khi áp dụng. Quy tắc có thể thay đổi nên cần đọc hướng dẫn hiện hành.
Mua bán có mất phí và thuế không?
Có thể có phí giao dịch, phí dịch vụ, lãi margin và nghĩa vụ thuế. Kiểm tra biểu phí và quy định mới nhất.
Người mới nên mua mã nào?
Không có mã phù hợp cho mọi người. Hãy đánh giá doanh nghiệp, giá, thanh khoản, rủi ro và tỷ trọng; tránh mua chỉ theo tin nhắn hoặc cam kết tăng giá.